Қазақстандағы бухгалтерлік аутсорсинг: бағалауды жеңіл ұмытып кететін артықшылық

Қазіргі заманғы бизнес бәсекелестік қысымның күннен-күнге артып келе жатқан ортасында өмір сүруде, мұнда әрбір басқарушылық шешім компанияның позициясын не нығайтуы, не əлсіретуі мүмкін. Алдыңғы қатарлы кәсіпкерлер негізгі қызметке күш-жігерін шоғырландырудың тұрақты өсудің кілті екенін барған сайын терең түсінуде. Сондықтан бухгалтердің қызметтері штаттық қызметкерлер атқарудың орнына, мамандандырылған компанияларға жиі берілетін болды. Бұл үрдіс реттеуші ортаның күрделенуі мен қаржылық есептілікке қойылатын талаптардың жиі жаңартылып отыратын Қазақстан нарығы үшін ерекше өзекті. Бухгалтерлік аутсорсинг осында сәнді тренд қана емес, бизнесті оңтайландырудың практикалық құралына айналды.

Бухгалтерлік аутсорсинг дегеніміз не және ол не үшін қажет

Есеп саласындағы аутсорсинг – бухгалтерлік есепті жүргізу функцияларын шарттық негізде сыртқы кәсіби ұйымға беру. Тапсырыс беруші өз есеп бөлімін ұстамай-ақ толыққанды қызмет алады. Бұл үлгі экономикасы дамыған елдерде өзін əлдеқашан дәлелдеді және қазақстандық кәсіпкерлер арасында барған сайын кеңінен танылуда.

Қазақстан Республикасындағы салықтық есептілік Салық кодексінде бекітілген көптеген мерзімдерді, нысандарды және талаптарды сақтауды білдіреді. Декларацияларды жасау кезіндегі қателіктер немесе белгіленген күндерді өткізіп алу компания бюджетіне елеулі соққы бере алатын айыппұлдарға соқтырады. Аутсорсингтік құрылымдар барлық құжаттаманы дұрыс және уақытылы ресімдеу үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алады.

Осы форматтан ерекше ұтатын кәсіпорындар арасынан мыналарды бөліп көрсетуге болады:

• жоғары білікті штаттық маманды ұстауға ресурсы жетпейтін шағын және орта бизнес;
• әр теңге есепте болатын даму жолының басында тұрған стартаптар;
• жергілікті заңнаманы білмей Қазақстанда өкілдік ашатын шетелдік компаниялар;
• жылдың ішінде жүктеме біркелкі болмайтын маусымдық қызмет кәсіпорындары;
• қайта құрылымдау немесе меншік иесін ауыстыру кезеңін бастан кешіп жатқан фирмалар.

Аталған санаттарды біріктіретін бір нәрсе бар – оларға тұрақты есеп персоналын ұстағаннан гөрі нәтижеге ақы төлеген тиімдірек.

Есепті сыртқа берудің артықшылықтары

Бухгалтерия аутсорсы компаниялар алдына нақты экономикалық және операциялық артықшылықтардың тұтас қатарын ашады. Солардың ең маңыздыларын толығырақ қарастырайық.

1. Шығындарды қысқарту. Алматы немесе Астана сияқты ірі қазақстандық қалада штаттық бухгалтерді ұстау жұмыс берушіге жалақыны, МӘМС, МЗҚ және ӘС аударымдарын, жұмыс орнын ұйымдастыруды және мамандандырылған бағдарламалық қамтамасыз етудің ақысын қамтитын сомаға түседі. Аутсорсингтік қызметтер, әдетте, осы барлық шығындардың жиынтығынан әлдеқайда арзан.
2. Сарапшылар тобына қол жеткізу. Тапсырыс беруші бір ғана маманды емес, бухгалтерлер, салық кеңесшілері және заңгерлерден тұратын тұтас кәсіби командаға ие болады. Бұл заңнамаға енгізілген өзекті түзетулерді білуді талап ететін стандартты емес жағдайлар туындаған кезде ерекше бағалы.
3. Қате тәуекелін азайту. Кәсіби аутсорсингтік фирмалар жұмыс сапасы үшін шарттық жауапкершілік алады және өз қызметін жиі сақтандырады. Жіберілген қате жағдайында дəл солар салдарды өз есебінен жою міндетін алады.
4. Икемділік және масштабтауды қолдау. Ұсынылатын қызметтер көлемі бизнестің ағымдағы қажеттіліктеріне оңай бейімделеді – жоғары жүктемелі кезеңдерде ұлғаяды, тыныш айларда қысқарады. Бұл серпімділікке тіркелген штатпен жұмыс жасағанда қол жеткізу мүмкін емес.
5. Негізгі іске назар аудару. Басшы мен менеджмент күнделікті есептік рәсімдерді бақылаудан босатылып, өнімді дамытуға, клиенттерді тартуға және стратегиялық жоспарлауға толықтай шоғырлана алады.

Осы факторлардың жиынтығы аутсорсингті салалық тиесілілігіне қарамастан кәсіпорындардың кең ауқымы үшін тартымды шешімге айналдырады.

Қазақстанда сенімді серіктесті қалай таңдауға болады

Елдегі есептік қызметтер нарығы жеткілікті дәрежеде алуан түрлі: мұнда ірі халықаралық желілер, жергілікті көппрофильді фирмалар және жеке практик мамандар жұмыс істейді. Лайықты серіктесті таңдау бірнеше негізгі өлшемді мұқият талдауды талап етеді.

Ең алдымен, компания мамандарының тиісті лицензиялары мен біліктілік аттестаттарының бар-жоғын тексеру қажет. Қазақстанда кәсіби бухгалтерлер қызметі аудиторлық қызмет туралы заңнама және Кәсіби бухгалтерлер палатасының талаптарымен реттеледі. Сонымен қатар, əлеуетті серіктестің сіздің саладағы компаниялармен жұмыс тәжірибесін нақтылаған жөн – сауда, өндіріс және IT-сектордың ерекшелігі айтарлықтай ерекшеленеді.

Серіктесті таңдаған кезде мына параметрлерге назар аударыңыз:

• қазақстандық нарықтағы кемінде үш-бес жылдық жұмыс тәжірибесі;
• дербес деректерді құпияландыру және қорғау туралы шарттың болуы;
• жасырын қосымша төлемдерсіз мөлдір тарифтік тор;
• өзекті лицензиялық бағдарламалық қамтамасыздандыруды – «1С», «СОНО» немесе балама өнімдерді пайдалану;
• мемлекеттік кіріс органдарында тапсырыс берушінің мүддесін білдіруге дайындық;
• қолданыстағы тапсырыс берушілердің оң пікірлері мен ұсынымдары.

Осы аспектілерді зерттей отырып, кәсіпкер адал емес орындаушыға тап болу ықтималдығын айтарлықтай азайтады.

Қазақстандық есептік ортаның ерекшеліктері

Отандық заңнама аясында жұмыс жасаудың есепті ұйымдастыру кезінде ескерілуі тиіс өзіндік ерекшеліктері бар. Қазақстанның Салық кодексі жүйелі өзгерістерге ұшырайды, ал кәсіби аутсорсер оларды нақты уақыт режимінде бақылауға міндетті.

Жергілікті ортаның тән ерекшеліктері арасынан мыналар бөлінеді:

• салық төлеушілердің мемлекеттік деректер базасымен міндетті интеграция;
• Мемлекеттік кіріс комитетінің порталы арқылы электрондық құжат айналымы;
• бейрезиденттермен жұмыс кезіндегі есепке алудың арнайы талаптары;
• жекелеген ұйымдар санаттары үшін ХҚЕС бойынша параллельді есепті жүргізу;
• ҚҚС, КТС, ЖТС және әлеуметтік төлемдерді есептеу мен төлеудің ерекше ережелері.

Білікті аутсорсингтік компания осы нюанстардың барлығын біледі және оларды күнделікті тәжірибеде қолданады, бұл тапсырыс берушіге есептің дұрыстығы мен барлық өзекті нормаларға сәйкестігіне сенімділік береді.

Мүмкін тәуекелдер және оларды азайту жолдары

Аутсорсинг туралы тек оң тұрғыдан ғана айту əділетсіз болар еді – кез келген құрал сияқты, оған да белгілі тәуекелдер тән. Бұл тәуекелдерді түсіну оларды төмендету шараларын алдын ала қабылдауға мүмкіндік береді.

Басты қауіп – құпия қаржылық деректердің жария болуы. Компания серіктеске кірістер, шығыстар және контрагенттер туралы сезімтал ақпаратқа қол жеткізуді береді. Шешім – бұзушылықтар үшін мүліктік жауапкершілігі нақты жазылған егжей-тегжейлі құпиялылық туралы келісім жасасуда.

Екінші елеулі тәуекел – нақты орындаушыға тәуелділік. Аутсорсингтік фирма қызметін тоқтатса немесе жұмыс сапасын айтарлықтай нашарлатса, істерді тапсыру уақытты алады және шығынды қажет етеді. Бұл тәуекел барлық бастапқы құжаттаманы және есептік деректерді тапсырыс беруші жағында – бұлттық немесе жергілікті қоймада сақтау арқылы азаяды.

Үшінші мәселе – қолданылатын нормалардың өзектілігін бақылаудың жеткіліксіздігі. Шартта мердігерді заңнама өзгерістері туралы тапсырыс берушіні хабардар ету міндетін бекіту тексерулер кезінде жағымсыз тосынсыйларды болдырмауға көмектеседі.

Қазақстандағы бухгалтерлік аутсорсинг – өтпелі сән емес, бизнестің реттеуші ортаның күрделенуіне және шығындарды оңтайландыру қажеттілігіне заңды жауабы. Есептік функцияларды кәсіби серіктестерге беру компания үшін шынымен де құндылық жасайтын нәрсеге шоғырлануға мүмкіндік береді. Қызмет жеткізушіні дұрыс таңдап, шартты нақты жазған жағдайда тәуекелдер барынша азаяды, ал пайда – нақты және өлшенеді. Қазақстандық нарық кез келген бюджет пен бизнес ауқымы үшін провайдерлердің кең ауқымын ұсынады, сондықтан лайықты серіктес табу – шынайы мүмкін міндет. Бұл құралды әлі пайдаланбағандарға шығындарды салыстырмалы талдау жүргізуді ұсынар едік – нәтиже жиі жеткілікті дәлелді болып шығады.